Κλιματική Κρίση: Η micro-MEGA υποκρισία της Δεξιάς – 2/3

του Αλμπέρτο Φλωρεντίν

ΜΕΡΟΣ 2/3

(Το 1ο μέρος του κειμένου ασχολήθηκε με τον ισχυρισμό της δεξιάς ελίτ πως το μέγεθος της Κυπριακής Δημοκρατίας είναι τόσο μικρό, που ότι και να συμβεί με τις εκπομπές αερίων θερμοκηπίου δεν θα κάνει διαφορά στην παγκόσμια κλιματική αλλαγή.  Όμως αυτή η ελίτ συμμετέχει στη διαμάχη για τους υδρογονάνθρακες της Ανατολικής Μεσογείου, που αφορά μεγέθη κάθε άλλο παρά αμελητέα, όχι μόνο για την επιδείνωση της Κλιματικής Κρίσης, αλλά και για το τοπικό περιβάλλον, την τοπική και την παγκόσμια ειρήνη)

ΟΡΥΚΤΑ ΚΑΥΣΙΜΑ: ΑΦΗΣΤΕ ΤΑ ΚΑΤΩ ΑΠΟ ΤΟ ΕΔΑΦΟΣ

“ΑΦΗΣΤΕ ΤΑ ΣΤΟ ΕΔΑΦΟΣ” Διαμαρτυρία έξω από το Κοινοβούλιο της Ιρλανδίας.

Η επιστημονική κοινότητα και ο ΟΗΕ θεωρούν ότι οι έρευνες για νέα αποθέματα ορυκτών καυσίμων είναι στην καλύτερη περίπτωση, αν δηλαδή δεν χρησιμοποιηθούν τελικά όσα βρεθούν, σπατάλη τεράστιων πόρων που θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν για την μετάβαση σε καθαρές πηγές ενέργειας.

Ως τον Οκτώβρη του 2018 το IPCC (και ακολουθώντας το, η “Συμφωνία του Παρισιού”) θεωρούσε διαχειρίσιμη μια αύξηση της μέσης θερμοκρασίας κάτω από τους 2 ℃ υψηλότερη από τα προβιομηχανικά επίπεδα [1] . Το SR1.5 του IPCC μείωσε την αποδεκτή αύξηση στους 1.5 ℃, προειδοποιώντας ότι αυτό θα απαιτήσει “δραστικές [deep] μειώσεις εκπομπών” από ορυκτά καύσιμα.

Όμως ήδη από το 2015, από την εποχή ακόμα που το IPCC δήλωνε ότι ήταν διαχειρίσιμη μια αύξηση της μέσης θερμοκρασίας κατά 2 ℃, οπότε η ανάγκη μείωσης των εκπομπών δεν θεωρούνταν τόσο επείγουσα [2], ο τίτλος μιας έκθεσης του ΟΗΕ, ήταν: “Ειδικοί: ‘Αφήστε τον Κύριο Όγκο [bulk]  των Υδρογονανθράκων στο Έδαφος, Σταματήστε τις Επιδοτήσεις τους’ “. 

Αλκοολικοί του θανατά, ωστόσο ψάχνουμε για νέα ποτοπωλεία

Η έκθεση του ΟΗΕ βασίζονταν σε δημοσίευση στο επιστημονικό περιοδικό “Nature”, η οποία αναφέρονταν στη συνέχιση των ερευνών για νέα αποθέματα ορυκτών καυσίμων (σε όλα τα παρακάτω οι υπογραμμίσεις είναι δικές μου):

“Το ένστικτο των κυβερνώντων να εκμεταλλευτούν γρήγορα και πλήρως τα ορυκτά καύσιμα στην επικράτεια τους είναι, συνολικά, ασυμβίβαστο με την δέσμευση τους για επίτευξη αυτού του ορίου θερμοκρασίας [αύξηση μέσης θερμοκρασίας μικρότερη των 2 °C]. Η εφαρμογή αυτής της πολιτικής δέσμευσης θα έκανε επίσης αχρείαστη την συνέχιση σημαντικών δαπανών για την έρευνα για ορυκτά καύσιμα, επειδή οι όποιες καινούργιες ανακαλύψεις δεν θα μπορούσαν να μετατραπούν σε αυξημένη συνολική παραγωγή.”

Ο Guardian έγραψε τότε (7/1/2015)

“Η νέα ανάλυση προκαλεί ερωτηματικά για τα τεράστια ποσά ιδιωτικών και κυβερνητικών επενδύσεων για την εξερεύνηση για εύρεση νέων αποθεμάτων ορυκτών καυσίμων, σύμφωνα με τον Καθηγητή του UCL Paul Ekins, που διεξήγαγε την έρευνα… ο οποίος είπε ‘Το 2013, οι εταιρείες ορυκτών καυσίμων ξόδεψαν γύρω στα $670 δις για έρευνες για νέες πηγές πετρελαίου και φυσικού αερίου.  Μπορεί κάποιος να ρωτήσει για ποιο λόγο το κάνουν την ώρα που υπάρχουν περισσότερα από όσα αντέχουμε να κάψουμε‘.

‘ ένα μάθημα από αυτή την επιστημονική εργασία είναι χωρίς αμφιβολία προφανές: όταν είσαι μέσα σε μια τρύπα, σταμάτα να σκάβεις’ είπε ο Bill McKibben, συνιδρυτής του 350.org που κινητοποιείται για να πείσει τους επενδυτές να ξεφορτωθούν τις μετοχές τους σε ορυκτά καύσιμα’

‘Με τους αριθμούς [που αναφέρει η έρευνα] δεν έχει κυριολεκτικά νόημα οι επιχειρήσεις να κυνηγούν ακόμα περισσότερα ορυκτά καύσιμα’ είπε ο McKibben.  ‘Μεθοκοπήσαμε μέχρι την άκρη του γκρεμού, της αυτοκαταστροφής μας.  Το τελευταίο που χρειαζόμαστε τώρα είναι να βρούμε ακόμα λίγα ποτοπωλεία να λεηλατήσουμε’

Μετά από πέντε σχεδόν χρόνια, παρά τις νέες εξαιρετικά ανησυχητικές προβλέψεις των επιστημόνων του IPCC, η κυβέρνηση της Κυπριακής Δημοκρατίας και οι άλλες συμμαχικές ή αντίπαλες (Τουρκία) κυβερνήσεις της Α. Μεσογείου, μαζί με τις ΗΠΑ και άλλες μεγάλες δυνάμεις όπως η Γαλλία και η Ιταλία, σχεδιάζουν μεγάλης κλίμακας και μακροχρόνια εκμετάλλευση των ήδη ανακαλυφθέντων κοιτασμάτων υδρογονανθράκων.  Οι μεγάλες εταιρείες ορυκτών καυσίμων που δραστηριοποιούνται στη περιοχή συνεχίζουν τις έρευνες για εύρεση και άλλων κοιτασμάτων.  Και τα δύο είναι μια αυτοκτονικά [3] ριψοκίνδυνη επίδειξη περιφρόνησης των προειδοποιήσεων της διεθνούς επιστημονικής κοινότητας για την κλιματική κρίση.

“Εμείς θα σώσουμε τον κόσμο;”: το micro δεν δικαιολογεί…

Αν το πρόβλημα περιορίζονταν στη μη εφαρμογή των απαραίτητων δραστικών μειώσεων της χρήσης ορυκτών καυσίμων για τις τοπικές ανάγκες της Κυπριακής Δημοκρατίας, αν δεν είμασταν μπλεγμένοι σε αυτό που οικονομική εφημερίδα χαρακτηρίζει “ένας θησαυρός πάνω σε γεωπολιτική βόμβα“, πάλι το λιλιπούτειο μέγεθος μας δεν θα έδινε συγχωροχάρτι στη κυβέρνηση.

Η πολιτική των Συλλούρη και Καδή, της ελίτ γενικά – και όχι μόνο της μικρής Κυπριακής Δημοκρατίας [4] – θυμίζει την κλασική ρητορική ερώτηση των συντηρητικών όταν θέλουν να δικαιολογήσουν την απραξία τους: “εμείς θα σώσουμε τον κόσμο”; 

Ούτε οι ίδιοι δεν πείθονται από παρόμοιες δικαιολογίες. Για παράδειγμα στην εθνοφρουρά υπηρετούν γύρω στους 12,000 στρατιωτικοί.  Αν ένας από αυτούς το σκάσει ένα πρωϊνό, θα πείσει άραγε το Υπουργείο Άμυνας η δικαιολογία πως δεν κάνει καμμιά διαφορά η απουσία του 1/12,000;  Όχι βέβαια. Αντίθετα τα πατριωτικά ΜΜΕ θα χρησιμοποιήσουν τα γνωστά επιχειρήματα, περί καθήκοντος όλων προς την πατρίδα, μικρών και μεγάλων κοκ.

Τα ίδια αυτά επιχειρήματα, για το καθήκον μας όχι πια προς μια λιλιπούτεια πατρίδα, αλλά προς την ίδια την Ανθρωπότητα και το μέλλον του ανθρώπινου πολιτισμού, θα ταίριαζαν γάντι σαν απάντηση στις δικαιολογίες των Καδή και Συλλούρη.   

… αλλά το MEGA είναι ζωτικό

Eίναι ωστόσο γεγονός ότι η συμμόρφωση ή όχι του “εσωτερικού” ενεργειακού πλάνου της micro Κυπριακής Δημοκρατίας με τις οδηγίες του IPCC, πρακτικά δεν θα επηρεάσει την κατάσταση σε παγκόσμιο επίπεδο.  Όμως η συνεισφορά της micro Κυπριακής Δημοκρατίας στην κλιματική καταστροφή περιλαμβάνει τη συμμετοχή της στην πολλαπλά επικίνδυνη [5] κούρσα για τους υδρογονάνθρακες της Ανατολικής Μεσογείου. Μια συνεισφορά που δεν είναι καθόλου αμελητέα σε παγκόσμιο επίπεδο.

Γιατί αυτή η επιμονή στην όξυνση επικίνδυνων ανταγωνισμών, στη συνέχιση των ερευνών για υδρογονάνθρακες και στους σχεδιασμούς για πανάκριβες λύσεις μεταφοράς και εμπορίας τους, την στιγμή μάλιστα που αυτά θεωρούνται από σοβαρούς οικονομικούς θεσμούς και οργανώσεις οικονομικά ρίσκα, που κινδυνεύουν να καταλήξουν περιουσιακά ναυάγια;  Γιατί η εμμονή στον αγωγό EastMed, ένα κατά γενική σχεδόν ομολογία ασύμφορο οικονομικά εγχείρημα;  Είναι μήπως αυτή η εμμονή ένα επικοινωνιακό αφήγημα για εσωτερική κατανάλωση; Μια πολιτική επικίνδυνη μόνο για την “Κύπρο ως το φτωχό συγγενή που θα υποστεί τις συνέπειες του μεγάλου εγχειρήματος[6];

Ο εξειδικευμένος σε δημοσιογραφική πληροφόρηση από Ουάσιγκτον/Λευκό Οίκο οργανισμός McClatchy DC Bureau στις 12/4/2019 σε άρθρο με τίτλο “White House sees Egyptian energy forum as a ‘roadmap to Middle East peace” (απίστευτη ειρωνεία η αναφορά στην ειρήνη) περιγράφει συνοπτικά τι αντιπροσωπεύουν για τη κυβέρνηση των ΗΠΑ οι υδρογονάνθρακες της Ανατολικής Μεσόγειου και ο αγωγός EastMed.

Η κυβέρνηση των ΗΠΑ λοιπόν φοβάται ότι (υπογραμμίσεις δικές μου ):

“‘Αν η Γερμανία επιμείνει στην κατασκευή του αγωγού Nord Stream 2, όπως είπε ο Πρόεδρος Trump, αυτός θα μπορούσε να μετατρέψει την Γερμανική οικονομία σε, κυριολεκτικά, αιχμάλωτο της Ρωσίας’ είπε αυτό το μήνα ο Αντιπρόεδρος Mike Pence σε μια εκδήλωση του ΝΑΤΟ”

Και η “λύση” σε τέτοιου είδους φόβους, αλλά και τα προβλήματα της, είναι:

Παρόλο που οι ειδικοί στο φυσικό αέριο πιστεύουν ότι οι ανακαλύψεις στην Ανατολική Μεσόγειο περιέχουν αρκετά κυβικά πόδια αποθεμάτων για να τροφοδοτήσουν όλη την Ευρώπη, η μεταφορά του αερίου παραμένει πολυέξοδη… ο Υπουργός Εξωτερικών [των ΗΠΑ] Mike Pompeo ενθάρρυνε το Ισραήλ, την Κύπρο και την Ελλάδα να προχωρήσουν σε συνομιλίες για την κατασκευή ενός αγωγού στην Ανατολική Μεσόγειο κόστους πάνω από $7 δισεκατομμύρια

Τα προβλήματα ωστόσο μοιάζουν απαγορευτικά:

“Άλλοι διοικητικοί επίσημοι [προειδοποίησαν] ότι το κόστος του [ενός αγωγού της Ανατολικής Μεσογείου] θα μπορούσε να καταστήσει το κόστος του φυσικού αερίου της Ανατολικής Μεσογείου πέρα από τις δυνατότητες της Ευρώπης “

Ωστόσο η ύπαρξη μακροπρόθεσμων γεωπολιτικών σχεδιασμών εξηγεί την οικονομικά “παράλογη” κούρσα για τους υδρογονάνθρακες της Α. Μεσογείου.  Εξηγεί και τα σχέδια για παράλογα δαπανηρές – σε σύγκριση με μεταφορά μέσω Τουρκίας – υποδομές μεταφοράς τους, όπως ο κακόφημος για την προσπάθεια λύσης του Κυπριακού αγωγός EastMed.  Στο ίδιο άρθρο διαβάζουμε:

“΄Κατανοούμε πως [ο αγωγός EastMed] είναι ο μεγαλύτερος σε μήκος και βάθος αγωγός που έχει ποτέ προταθεί’ είπε ένας ανώτερος αξιωματούχος, που συμπλήρωσε ‘Αλλά αυτό που είναι τεχνολογικά δύσκολο σήμερα μπορεί μετά από αρκετά χρόνια να μην είναι τόσο δύσκολο ‘”

Πρόκειται λοιπόν για μια μακροπρόθεσμη πολιτική ενεργειακού αποκλεισμού της Ρωσίας και των όποιων στενών ή και χαλαρών ή και προσωρινών συμμάχων και συνοδοιπόρων της, όπως η Τουρκία.  Οι ΗΠΑ θέλουν να καπαρώσουν ενεργειακά την Ανατολική Μεσόγειο ώστε να έχουν την επιλογή να βάλουν τρικλοποδιά στην πρόσβαση της Ρωσίας στην ενεργειακή αγορά της Ευρώπης.  Και βρίσκουν πρόθυμους – είτε εξαιτίας της γεωπολιτικής “πειθούς” των ΗΠΑ, είτε επειδή παίζουν και αυτοί το παιχνίδι του γεωπολιτικού ανταγωνισμού σε τοπικό επίπεδο  – συμμάχους σε χώρες της Ανατολικής Μεσογείου. [7]

Αλλά ο ίδιος ο μακροπρόθεσμος χαρακτήρας της πολιτικής των ΗΠΑ και των συνεταίρων τους στην Ανατολική Μεσόγειο δείχνει πως οι ελίτ σε όλα τα κράτη που συμμαχούν ή συγκρούονται για τους υδρογονάνθρακες της Α. Μεσογείου, γράφουν στα παλιά τους παπούτσια την απειλή της κλιματικής κρίσης.  Δηλαδή το ότι η μεγάλης κλίμακας χρήση των ορυκτών καυσίμων στην Α. Μεσόγειο “μετά από αρκετά χρόνια” – όταν θα πρέπει πια να έχουν σε μεγάλο βαθμό αντικατασταθεί από καθαρή ενέργεια – θα είναι πιθανότατα μέρος ενός καταστροφικού για τον ανθρώπινο πολιτισμό σεναρίου. 

Και αυτό είναι εξίσου τρομακτικό με την έξαρση του ανταγωνισμού ανάμεσα στις σημαντικότερες πυρηνικές δυνάμεις –μεταξύ ΗΠΑ και Ρωσίας, αλλά και Κίνας – που συνοδεύει την ενεργειακή κούρσα στην Ανατολική Μεσόγειο.

(Στο τρίτο και τελευταίο μέρος του κειμένου: τι σημαίνουν αυτά για τα περιβαλλοντικά κινήματα, τις συνδικαλιστικές οργανώσεις και τα αριστερά κόμματα των κρατών που συμμετέχουν στην κούρσα για τους υδρογονάνθρακες της Ανατολικής Μεσογείου;)


[1] Σύμφωνα με τη Συμφωνία του Παρισιού του 2015:

“Μακροπρόθεσμος στόχος θερμοκρασίας (Αρθρο 2)  – Η Συμφωνία του Παρισιού, επιδιώκοντας να ενισχύσει την παγκόσμια ανταπόκριση στην κλιματική αλλαγή, επαναβεβαιώνει το στόχο του περιορισμού της παγκόσμιας αύξησης της θερμοκρασία αρκετά κάτω από τους 2 βαθμούς Κελσίου, ενώ συνεχίζει τις προσπάθειες να περιορίσει την αύξηση στους 1.5 βαθμούς.

[2] Το IPCC συγκρίνει την επίτευξη του στόχου των 1.5 ℃ σε σύγκριση με αυτόν των 2 ℃ εδώ, όπου βλέπουμε πως στα σενάρια για τον περιορισμό της θέρμανσης στους 1.5 °C: “οι παγκόσμιες καθαρές ανθρωπογενείς εκπομπές CO2 υποχωρούν κατά περίπου 45% από τα επίπεδα του 2010 ως το 2030… και φτάνουν στις καθαρές μηδενικές γύρω στο 2050… Για τον περιορισμό της παγκόσμιας θέρμανσης σε μικρότερη από τους 2 °C οι εκπομπές υπολογίζεται ότι πρέπει να μειωθούν περίπου κατά 25% ως το 2030… και να φτάσουν τις καθαρά μηδενικές γύρω στο 2070″ Δηλαδή το μήνυμα του IPCC στο τέλος του 2018 είναι ότι χρειάζονται πολύ πιο δραστικές και γρήγορες μειώσεις από ότι νομίζαμε ως τότε.

[3] Ο ίδιος ο ΓΓ του ΟΗΕ, ένας αξιωματούχος που σίγουρα δεν μπορεί να κατηγορηθεί για κινδυνολογία, είπε τον Δεκέμβρη του 2018:

Ο χρόνος τελειώνει. Αν σπαταλήσουμε αυτή την ευκαιρία … για να σταματήσουμε την μετατροπή της κλιματικής αλλαγής σε ανεξέλεγκτη… δεν θα ήταν μόνο ανήθικο, θα ήταν αυτοκτονικό”   

[4] Το επιχείρημα “εμείς πολύ λίγο ρυπαίνουμε, ας αρχίσουν πρώτα εκείνοι που ρυπαίνουν περισσότερο να μειώνουν τις εκπομπές τους” είναι πολύ συνηθισμένο, αφού χρησιμοποιείται σε χώρες όπως η Σουηδία, αλλά ακόμα και από την δεξιά των ΗΠΑ(!!!)  Όταν η Greta Thunberg μίλησε στο κογκρέσο των ΗΠΑ στις 18 Σεπτέμβρη 2019, ένας κουτοπόνηρος δεξιός βουλευτής την ρώτησε:

Αν πλέετε στον ωκεανό μαζεύοντας σκουπίδια, και για κάθε κομμάτι που μαζεύετε, υπάρχει ακριβώς δίπλα σας ένα καράβι που πετάει πέντε κομμάτια, πως θα αισθανόσασταν για αυτό;

Ο κύριος αυτός αναφέρονταν στην Κίνα, που εκπέμπει περισσότερα από τις ΗΠΑ, αγνοώντας πως οι κατά κεφαλήν εκπομπές της Κίνας είναι πολύ μικρότερες από των ΗΠΑ.  Ακόμα υπόβαλλε θρασύτατα ότι οι ΗΠΑ “αφαιρούν” ρύπους.  Η Greta Thunberg τον διόρθωσε σε αυτό, απαντώντας πως “και εγώ πετάω λίγα σκουπίδια, θα σταματούσα να τα πετώ, και θα έλεγα στο άλλο καράβι να σταματήσει επίσης“.  Αλλά ήταν πολύ πιο ενδιαφέρουσα η παρατήρηση της Thunberg:  “για να το βάλουμε περισσότερο στις σωστές του διαστάσεις, προέρχομαι από την Σουηδία, μια μικρή χώρα, και εκεί χρησιμοποιούν το ίδιο επιχείρημα, γιατί να κάνουμε εμείς οτιδήποτε μόνο και μόνο επειδή [το παρακάνουν] οι ΗΠΑ λένε, οπότε έτσι για να το ξέρετε, αυτό το επιχείρημα χρησιμοποιείται και εναντίον σας

[5] Εκτός από το βασικό πρόβλημα της συμβολής στην κλιματική αλλαγή, υπάρχουν σοβαρότατοι περιβαλλοντικοί κίνδυνοι για την τοπική θάλασσα, ακόμη και κίνδυνοι πολεμικών περιπετειών τοπικού ως και παγκόσμιου επιπέδου, βλέπε: “Και αίτία πολέμου οι υδρογονάνθρακες” και “Κάτω από τον Βυθό να μείνουν οι υδρογονάνθρακες της Αν. Μεσογείου

[6] Από το άρθρο του Λούη Ηγουμενίδη “Ή στραβός είν ο γιαλός, ή στραβά αρμενίζουμε…” στην εφημερίδα ΠΟΛΙΤΗΣ της 6/1/2020.

[7] Ένα προχωρημένο draft του κειμένου ήταν έτοιμο πριν την συμφωνία για την ΑΟΖ Τουρκίας-Λιβάνου, που προκάλεσε, με την προτροπή των ΗΠΑ, την υπογραφή από Ελλάδα, Ισραήλ και Κυπριακή Δημοκρατία της “συμφωνίας για το EastMed”.  Σε αυτή τη συμφωνία επιβεβαιώθηκε επίσημα ότι το σημαντικό δεν ήταν ο ίδιος ο αγωγός και η αμφίβολη υλοποίηση του, αλλά η πρόθεση για “καπάρωμα” της περιοχής από τους συμβαλλόμενους.  Χαρακτηριστικά  στις 2 Ιανουαρίου ο Αναστασιάδης  σε παρατήρηση δημοσιογράφου ότι “καθοριστικός παράγοντας για την υλοποίηση του έργου θα είναι οι εμπλεκόμενες εταιρείες” απαντάει “Δεν υπάρχει αμφιβολία πως πολλοί είναι οι καθοριστικοί παράγοντες που επηρεάζουν την υλοποίηση του έργου.” Αλλά η συμφωνία “Είναι ένα μέτρο επιβεβαίωσης της κυριαρχίας των κρατών και της ενάσκησης των κυριαρχικών δικαιωμάτων τους στην Αποκλειστική Οικονομική τους Ζώνη.” και “δείχνει την ισχυρή πολιτική βούληση τόσο των εμπλεκομένων κρατών όσο και της ΕΕ πως δεν αποδέχονται τις έκνομες ενέργειες και τα τετελεσμένα που η Τουρκία επιδιώκει.

Με άλλα λόγια, είτε ο αγωγός υλοποιηθεί είτε όχι, η άμεση επιδίωξη της συμφωνίας είναι αυτή που υπάρχει στον τίτλο του άρθρου του Φιλελεύθερο που περιέχει τις δηλώσεις αυτές: “Ο EastMed στέλνει μηνύματα προς κάθε κατεύθυνση” – όχι μόνο στην Τουρκία.  Μηνύματα ότι “Εμείς – Κύπρος, Ελλάδα, Ισραήλ, Γαλλία, Ιταλία, ΗΠΑ – αποφασίζουμε ποια τμήματα και ποιοι υδρογονάνθρακες της Ανατολικής Μεσογείου είναι δικά μας.” 

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s