ΔΙΚΟΙΝΟΤΙΚΗ ΤΑΞΙΚΗ ΑΝΤΙΣΤΑΣΗ ΣΤΟΥΣ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥΣ ΓΙΑ ΜΙΑ ΝΕΟΦΙΛΕΛΕΥΘΕΡΗ ΛΥΣΗ

(Ομιλία στο Συνέδριο “Αριστερά και Κυπριακό” 2019, 5/10/2019. που αναφέρεται στην εκμετάλλευση των υδρογονανθράκων της Ανατολικής Μεσογείου)

Σχετικά με την έκφραση “Νεοφιλελεύθερη Λύση” στον τίτλο,

Νεοφιλελευθερισμός:

Ένας απλός ορισμός του νεοφιλελευθερισμού, που θα χρησιμοποιήσω σε διάφορα σημεία της ομιλίας, είναι παρμένος από το βιβλίο The Shock Doctrine της Naomi Klein.  Ο Νεοφιλελευθερισμός είναι: «διάφορες… ιδεολογίες με κοινή … μια πολιτική αγία τριάδα – την εξάλειψη της δημόσιας οικονομικής σφαίραςολική απελευθέρωση των μεγάλων επιχειρήσεων και  αποσκελέτωση των κοινωνικών δαπανών».  Στη συνέχεια θα υπενθυμίζω με κόκκινο κείμενο τμήματα αυτού του ορισμού.

“Λύση” του Κυπριακού:

Ο όρος υποδηλώνει την ύπαρξη ενός προβλήματος, που η “λύση” θα εξαφανίσει. 

Ωστόσο η λέξη, πανταχού παρούσα για να περιγράψει την επιτυχή κατάληξη των διαπραγματεύσεων για το Κυπριακό, δεν μπορεί να περιγράφει ταυτόχρονα και την εξαφάνιση του ουσιαστικού προβλήματος, του εθνικισμού, της οικονομικής αλληλοφαγωμάρας, των βίαιων ένοπλων συγκρούσεων ως και πολεμικών περιπετειών που ταλαιπωρούν διαχρονικά τους κατοίκους του νησιού.

Αυτή η “Λύση” του Κυπριακού αναφέρεται απλά σε μια ιστορική στιγμή, μια Συμφωνία ή ένα Διακανονισμό (Settlement) της διαμάχης για την κρατική εξουσία στο νησί, για ένα επίσημα αποδεκτό από τα συμβαλλόμενα μέρη πολιτικό καθεστώς στο νησί.  Αυτός είναι ένας πολύ πιο στενός ορισμός και του “προβλήματος” και της “λύσης” του, αλλά και πιο ειλικρινής. Να μην ξεχνάμε τι έγινε με τη “λύση” του 1959.

Η λιγότερο στενή έκφραση «ειρηνική και βιώσιμη λύση», στην οποία τελευταία προστέθηκε ξανά το “λειτουργική” [1], χρησιμοποιείται για να υποστηριχθούν ή να απαξιωθούν σχέδια “Λύσης”, δηλαδή σχέδια Συμφωνίας-Διακανονισμού.  Η ελληνοκυπριακή οικονομική ελίτ και Δεξιά στην πράξη ταυτίζει την «ειρηνική και βιώσιμη λύση» με το περιεχόμενο της συμφωνίας, προεξοφλώντας κουτοπόνηρα ότι αν η συμφωνία δεν τους δίνει τον έλεγχο η Λύση δεν θα είναι ‘λειτουργική’ ούτε βιώσιμη. Χαρακτηριστικό παράδειγμα του ελέγχου που επιδιώκουν, η άρνηση ακόμα και της μιας τ/κ ψήφου από τις 4 του Ομοσπονδιακού Υπουργικού.

Η «ειρηνική και βιώσιμη λύση» όμως είναι ένας στόχος, μια επιδίωξη που αναφέρεται σε μια (άγνωστο πόσο) μακροχρόνια περίοδο.  Η επίτευξη της θα εξαρτηθεί από πράγματα εξίσου ή πιθανότατα πιο σημαντικά από το περιεχόμενο της Συμφωνίας / Διακανονισμού.  Πράγματα όπως μια μελλοντική οικονομική άνθιση ή κρίση – τι θα συνέβαινε μετά την παγκόσμια οικονομική κρίση του 2008, αν τελικά ψήφιζαν και οι ε/κ ΝΑΙ το 2004; (Η ερώτηση δεν αποτελεί δικαιολογία για το ΟΧΙ της Αριστεράς το 2004, το οποίο συνεχίζω να θεωρώ πολιτικά λανθασμένο). Πράγματα όπως τοπικές και παγκόσμιες πολιτικές και οικονομικές εξελίξεις, η δράση της Αριστεράς και των συντεχνιών των εργαζομένων και των δεξιών κομμάτων, οι επιδιώξεις και αντιδράσεις των οικονομικών ελίτ.

Το περιεχόμενο μιας Συμφωνίας έχει και αυτό τη σημασία του για την “ειρηνική και βιώσιμη λύση”, με αυτό εξάλλου ασχολούμαι σε αυτή την ομιλία.  Ωστόσο άλλο είναι το μήνυμα όταν χρησιμοποιούμε αντί για τη λέξη “Λύση” (ή και την “Επανένωση“) όρους όπως “Υπογραφή Συμφωνίας”, “Πολιτική Συμφωνία”,Πολιτικός Διακανονισμός” κλπ.

Και αυτό επειδή οι τελευταίοι είναι όροι που δεν διευκολύνουν αυτούς που τους χρησιμοποιούν να βλέπουν την επιτυχή κατάληξη μιας πολιτικής διαπραγμάτευσης σαν το τέλος του δρόμου, και ‘πάρτε βαθιά αναπνοή, επιτέλους θα ζήσουν αυτοί καλά και εμείς καλύτερα’. 

Ο όποιος Διακανονισμός δεν θα είναι παρά ένα ακόμα ορόσημο σε μια πορεία που στην σημερινή πραγματικότητα είναι σχεδόν σίγουρο ότι θα συνεχίσει να είναι ταραγμένη. Ένα ορόσημο τόσο σημαντικό τελικά όσο θα το κάνει η Ιστορία, η οποία ούτε τελειώνει αλλά, όπως επιχειρεί να τονίσει αυτή η ομιλία, ούτε αρχίζει με τον Διακανονισμό.

Διαβάστε λοιπόν τον τίτλο της ομιλίας έτσι: “Δικοινοτική Ταξική αντίσταση στους σχεδιασμούς για ένα Νεοφιλελεύθερο Διακανονισμό/Συμφωνία”.

Μερικοί σημαντικοί «σχεδιασμοί για μια Νεοφιλελεύθερη Συμφωνία»

1. Χωριστοί ισοσκελισμένοι προϋπολογισμοί,

Στην ομιλία μου σε αυτό το Συνέδριο το 2017 αναφέρθηκα σε δήλωση του Υπουργού Οικονομικών στους Financial Times στις 13/1/2016:

“η νέα Κύπρος πρέπει να έχει στο Σύνταγμα της μια ρήτρα ισοσκελισμένων προϋπολογισμών που θα επέβαλλε δημοσιονομική υπευθυνότητα όχι μόνο στην ομοσπονδιακή κυβέρνηση αλλά και στις αυτόνομες οντότητες, Ελληνοκυπριακή και Τουρκοκυπριακή “

Είναι γνωστή η νεοφιλελεύθερη εμμονή στους ισοσκελισμένους προϋπολογισμούς, η στενότατη σχέση τους με τη λιτότητα και η χρησιμοποίηση τους ως δικαιολογία για την “εξαφάνιση της δημόσιας οικονομικής σφαίρας… και την αποσκελέτωση των κοινωνικών δαπανών.

Επιπλέον η επιβολή τριών χωριστών ισοζυγισμένων προϋπολογισμών, για το κεντρικό Ομόσπονδο κράτος και τα δύο κοινοτικά κρατίδια, αποτελεί μια συνταγματική, δηλαδή άκαμπτη και μόνιμη απαγόρευση αναδιανομής πλούτου και αλληλεγγύης ανάμεσα στις δύο κοινότητες/Ομόσπονδα κρατίδια. Κάθε οικονομική δυσκολία στη μια ομόσπονδη πολιτεία θα πρέπει να αντιμετωπίζεται χωρίς την μεταφορά πόρων από το Ομοσπονδιακό κράτος ή την άλλη πολιτεία.  (Για μια σχετική ανάλυση δες εδώ.)

2. Χωριστά, οικονομικά αυτόνομα συστήματα Κοινωνικής Πρόνοιας

Το 2017 στην ίδια ομιλία ανάφερα τις Προτάσεις Αναστασιάδη για χωριστά και οικονομικά αυτόνομα συστήματα Κοινωνικής Πρόνοιας για τις δύο συνιστώσες πολιτείες της Ομοσπονδίας.  Ρυθμίσεις που θα δυσκολεύουν ουσιαστικά τους κοινούς εργατικούς οικονομικούς αγώνες στην Ομοσπονδία, θα διασπούν την εργατική τάξη των δύο κρατιδίων, και θα υπονομεύουν την βιωσιμότητα του Ομόσπονδου κράτους.

Οι χωριστοί προϋπολογισμοί και τα χωριστά συστήματα κοινωνικής πρόνοιας είναι νεοφιλελεύθερες προτάσεις, επειδή εντάσσονται στην λογική της “Αποκεντρωμένης Ομοσπονδίας“.

«Αποκεντρωμένη Ομοσπονδία»: ένα παράδειγμα νεοφιλελεύθερηςΕπικουρικότητας“.

Μετά την διαβόητη Διάσκεψη Τύπου του Αναστασιάδη στις 6/11/2018 για την “αποκεντρωμένη ομοσπονδία”, η τ/κ πλευρά τόνισε επανειλημμένα ότι ο ε/κ Πρόεδρος δεν διευκρίνισε ποτέ τι σκόπευε να “αποκεντρώσει”. 

Στην πραγματικότητα, η διευκρίνηση υπήρχε ήδη από 2016.  Ο Αναστασιάδης “πρόσφερε” στους τ/κ πακεταρισμένα ως “δώρο”, στο πνεύμα δήθεν της παραδοσιακής απαίτησης των τ/κ για αδύναμο κεντρικό Ομοσπονδιακό κράτος, αυτά που δύο χρόνια πριν απαιτούσε από τους τ/κ. Τους χωριστούς Ισοζυγισμένους Προϋπολογισμούς (η υποχρέωση να είναι ισοζυγισμένοι είναι αυτή που τους κάνει όχι μόνο τυπικά αλλά και ουσιαστικά χωριστούς) και τα χωριστά Συστήματα Κοινωνικής Πρόνοιας.

Ο νεοφιλελευθερισμός του Ευρωπαϊκού Λαϊκού Κόμματος, στο οποίο ανήκει ο ΔΗΣΥ, έχει τη δική του κοινωνική φιλοσοφία – δικαιολογία για την «αποσκελέτωση των κοινωνικών δαπανών».  Είναι η «επικουρικότητα» (subsidiarity), μια εκκλησιαστική θεωρία που ανάδειξε ο Πάπας Πίος ΧΙ, υποστηρικτής και βοηθός του Μουσολίνι στην αναρρίχηση του στην εξουσία.

Η “επικουρικότητα” συστήνει  “αποκεντρωμένους” μηχανισμούς για την κάλυψη των αναγκών κοινωνικής πρόνοιας.  Προτιμά να παίζουν τον ρόλο των κρατικών υπηρεσιών, «όσο είναι δυνατόν“, οργανώσεις δημοτικές, φιλανθρωπικές, εκκλησιαστικές, εθελοντικές, γειτονιάς, και βέβαια η «οικογένεια».  Μια ματιά γύρω μας δείχνει πόσο μας έχει μπουκώσει την “επικουρικότητα” η κυβέρνηση Αναστασιάδη, όχι μόνο με την έμφαση σε “λύσεις” προβλημάτων με την φιλανθρωπία και τον εθελοντισμό, αλλά και με πολύ πιο ριζικές επεμβάσεις, όπως η “αυτονόμηση” των κρατικών νοσηλευτηρίων ως προϋπόθεση για το ΓΕΣΥ και η εξάρτηση του Ελάχιστου Εγγυημένου Εισοδήματος από την οικονομική κατάσταση της οικογένειας.

Τα χωριστά συστήματα κοινωνικής πρόνοιας είναι μια κλασική εφαρμογή της φιλοσοφίας της «αποκέντρωσης» από την Ομοσπονδιακή Κυβέρνηση στις Πολιτείες, αλά «επικουρικότητα».

Ενδιαφέρουσα λεπτομέρεια:  Την εφαρμογή της “επικουρικότητας στη Λύση” υποστήριξε, και μάλιστα σε άρθρο με τίτλο «Γιατί διαφωνώ με την αποκεντρωμένη ομοσπονδία», η Ξένια Κωνσταντίνου, στέλεχος του ΔΗΣΥ που εμφανίζεται ένθερμος υποστηρικτής της “Λύσης-Επανένωσης”, και μέλος κιόλας της “Απόφαση Ειρήνης”, μιας πρωτοβουλίας που και μόνη η ονομασία της, σε αυτή την εποχή, την κάνει σεβαστή.

(για περισσότερα σχετικά με την “αποκεντρωμένη ομοσπονδία” και την επικουρικότητα βλέπε εδώ)

3. Υδρογονάνθρακες της Ανατολικής Μεσογείου

Είναι το πρόσφατο μήλο της έριδας στο Κυπριακό, που χρησιμοποιείται – θα ήταν αστείο αν δεν ήταν τόσο τρομακτικό – και από τις δύο πλευρές ως stick and carrot, ρόπαλο και καρότο, κίνητρο και απειλή: Το ρόπαλο ‘χωρίς λύση δεν θα σε αφήσω να τους εκμεταλλευτείς’.  Και το καρότο ‘έλα να το λύσουμε (όπως με βολεύει) για να τους εκμεταλλευτούμε’

Αυτός είναι ο απόλυτος Νεοφιλελεύθερος σχεδιασμός, η “ολική απελευθέρωση των μεγάλων επιχειρήσεων“, το τρίτο μέρος του ορισμού του νεοφιλελευθερισμού από την Naomi Klein. Αναφέρομαι βέβαια στις εταιρείες των ορυκτών καυσίμων, που απελευθερώνονται πλήρως από κάθε ευθύνη για την κλιματική κρίση, για το ίδιο το μέλλον της ανθρωπότητας.

Η Ταξική Δικοινοτική Αντίσταση στους Νεοφιλελεύθερους σχεδιασμούς

Ενιαίο, Ομοσπονδιακό σύστημα Κοινωνικής Πρόνοιας

Τα εργατικά συνδικάτα των δύο κοινοτήτων απαιτήσαν ενιαία, Ομοσπονδιακά συστήματα κοινωνικής πρόνοιας, υγείας, συντάξεων μέσω του Παγκύπριου Συνδικαλιστικού Φόρουμ (ΠΣΦ).  Σε αυτά αναφέρθηκε ο Γ.Γ. της ΠΕΟ στην ομιλία του, όπως και σε παλιότερη συνέντευξη του. Περισσότερα υπάρχουν και στην ομιλία μου στο Συνέδριο του 2017.

Το ΠΣΦ υποστήριζε το προφανές, ότι αυτά θα στήριζαν την ενότητα των εργαζομένων των δύο κοινοτήτων και την επιβίωση της Ομοσπονδίας.

Αντίθετα, οι επιδιώξεις της κυβέρνησης Αναστασιάδη για χωριστά συστήματα πρόνοιας θα υπονομεύσουν τη βιωσιμότητα της.

Η πορεία για την επιτυχία των συνομιλιών ενισχύεται από το κοινό αγώνα ε/κ και τ/κ εργαζομένων για ενιαία συστήματα πρόνοιας, επειδή ότι ενώνει τους απλούς εργαζόμενους των δύο κοινοτήτων, δυσκολεύει τους αστούς λυσοφοβικούς εθνικιστές.

Στην εποχή της hydrocarbon-ization of the Cyprus Problem

Ζούμε την υδρογονανθρακο-ποίηση του Κυπριακού, όπως επιτυχημένα την χαρακτηρίζει τουρκοκύπριος ακαδημαϊκός. Κατά την ελληνοκυπριακή (και ελληνική) πλευρά, οι υδρογονάνθρακες θα “ανήκουν και στις δύο κοινότητες” μετά από μια “λειτουργική Λύση” (“λειτουργική” διότι θα αποφασίζει για αυτούς απερίσπαστη από “πολιτικές ισότητες” η ε/κ ελίτ!).  Αλλά ως τότε θα τους διαχειρίζεται “σύμφωνα με το Διεθνές Δίκαιο” και μαζί με πολεμικά πλοία των ΗΠΑ και του Ισραήλ, το “νόμιμο κράτος” της Κυπριακής Δημοκρατίας.

Κατά την τουρκοκυπριακή (και τουρκική) πλευρά, πρώτα η Λύση και μετά η εκμετάλλευση και οι έρευνες.  Αλλιώς θα βρείτε τα γεωτρύπανα και τα πολεμικά μας πλοία στην θάλασσα.

Δεν υπάρχει όμως θέμα να επιλέξει ανάμεσα στα δύο η Αριστερά.  Και οι δύο πολιτικές είναι νεοφιλελεύθερες με την πιο ακραία έννοια του όρου. Η «νέα φιλικότητα προς την ελευθερία» δεν είναι τίποτα άλλο από την «ολική απελευθέρωση του μεγάλων επιχειρήσεων», την ελευθερία των εταιρειών-κολοσσών ορυκτών καυσίμων να κυνηγούν το κέρδος αγνοώντας τη Κλιματική Κρίση, ακόμα και σε βάρος του μέλλοντος του ανθρώπινου πολιτισμού.

Η ε/κ και τ/κ αριστερά λοιπόν έχουμε υποχρέωση να καταγγείλουμε την προ της “Λύσης” συγκρουσιακή αρπακτική συμπεριφορά, της δικής της πλευράς η κάθε μια.  Αυτό λίγο πολύ νομίζω το κάνουμε.

Πρέπει ακόμα να καταγγείλουμε κάθε διακανονισμό, κάθε «Λύση», που θα οργανώνει την έρευνα για νέα κοιτάσματα και την εκμετάλλευση-πώληση των ήδη γνωστών κοιτασμάτων Υδρογονανθράκων της Ανατολικής Μεσογείου, ακόμα και την πιο δικοινοτικά φιλική συνεκμετάλλευση τους.

Αυτό πρέπει να το κάνουμε, για χάρη της τοπικής και παγκόσμιας ειρήνης, του τοπικού περιβάλλοντος και πάνω από όλα για την υπαρξιακή για τον ανθρώπινο πολιτισμό απειλή της Κλιματικής Κρίσης. 

Μήπως έτσι θα αφαιρέσουμε τους υδρογονάνθρακες ως ένα βασικό «κίνητρο για Λύση»;  Έτσι και αλλιώς, για την ώρα οι υδρογονάνθρακες είναι κίνητρο μόνο για σύγκρουση και πόλεμο. 

Το καθήκον μας προς το μέλλον της ανθρωπότητας, και η καλύτερη τρικλοποδιά στη δημαγωγία πίσω από την οποία κρύβονται οι ανεύθυνες και επιθετικές πολιτικές των αρχουσών τάξεων, θα είναι ένα δικοινοτικό κίνημα που να λέει:

Δεν υποστηρίζουμε το δικαίωμα κανενός για έρευνα και εκμετάλλευση των Υδρογονανθράκων της Α. Μεσογείου. 

Υποστηρίζουμε το δικαίωμα της Ανθρωπότητας να μην προστεθούν στα γνωστά παγκόσμια αποθέματα ακόμα περισσότερα ορυκτά καύσιμα, και να μη χρησιμοποιηθεί το μεγαλύτερο μέρος των ήδη γνωστών αποθεμάτων.

Ένα δικοινοτικό κίνημα με παρόμοια αιτήματα δεν θα είχε τίποτα κοινό με τα δεξιά λυσοφοβικά κινήματα και κόμματα και την εναντίωση τους στη λύση. Αντίθετα θα ένωνε τους απλούς ανθρώπους των δύο κοινοτήτων και θα μπλόκαρε την δυνατότητα των οικονομικών ελίτ να συγκρούονται για τους υδρογονάνθρακες. 

Ένα τέτοιο κίνημα, εκτός από την προσφορά του στην αντιμετώπιση της κλιματικής κρίσης και στην ειρήνη, μπορεί να αλλάξει το πολιτικό κλίμα και να ανοίξει το δρόμο για τον άπιαστο ως τώρα στόχο επίτευξης Συμφωνίας, και τον πιο φιλόδοξο στόχο της “ειρηνικής και βιώσιμης λύσης”, αν και το τελευταίο δεν είναι τόσο πιθανό στη πολυτάραχη και επικίνδυνη περίοδο που περνά ο παγκόσμιος ανθρώπινος πολιτισμός.

Αλμπέρτο Φλωρεντίν


[1] Μιχάλης Παπαπέτρου “Πορεία προς την Καταστροφή”. Σημερινή 11/11/2018: 

δεν είναι λίγες οι φορές που η λειτουργικότητα χρησιμοποιήθηκε με σκοπιμότητα, ως εργαλείο εθνικιστικών δυνάμεων… Το 1963, η Ε/Κ πλευρά, χωρίς συζήτηση με τους Τουρκοκύπριους και χωρίς την συγκατάθεση της ελληνικής κυβέρνησης, επεχείρησε να αλλάξει 13 σημεία του Συντάγματος της Κύπρου, με την πρόφαση ότι ήθελαν να κάνουν την διακυβέρνηση λειτουργική. Η υποκρισία της Ε/Κ πλευράς και η απόδειξη ότι ,άλλοι ήταν οι σκοποί της, αποδείχθηκε το 1972, όταν μετά από συνομιλίες Κληρίδη-Ντεκτάς, οι Τούρκοι δέχτηκαν τα 12, από τα 13 σημεία. Όμως, οι Ε/Κ και πάλιν είπαν όχι

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s